Valpreventie bij de Liberale Mutualiteit

Val niet thuis

Uit onderzoek is gebleken dat er jaarlijks een groot aantal 65-plussers minstens één keer per jaar valt. In deze leeftijdscategorie is vallen de zesde doodsoorzaak én de belangrijkste reden waarom ouderen gewond raken of hun heup breken. Zo’n val heeft dus negatieve gevolgen voor het fysieke en het psycho-sociale welzijn van een oudere, kortom er ontstaat een negatieve invloed op de levenskwaliteit. Uit schrik om te vallen, gaan mensen zich immers meer isoleren en hun activiteiten beperken, waardoor ze zorgafhankelijker worden. En ook al zijn de omstandigheden in een thuissituatie niet optimaal, steeds meer oudere personen geven te kennen liever niet te worden opgenomen in een rusthuis of verzorgingstehuis.

Iedereen valt wel eens, maar toch stellen we vast dat eerder onze ouders op leeftijd of onze grootouders vallen. Hoe komt dit nu? Hiervoor bestaan er verschillende redenen:

Een verminderde mobiliteit: Mensen worden ouder en daardoor vermindert ook hun spieractiviteit, spierkracht en reactiesnelheid. Met andere woorden: de spieren zijn niet meer zo soepel, de knieën worden stijver waardoor de voeten niet hoog genoeg worden geheven en men eerder gaat slenteren.
Evenwichtsstoornissen of een verminderd evenwichtsgevoel.
Medicatiegebruik: Bij gebruik van meer dan vier verschillende medicijnen is er aangetoond dat er een duidelijk verhoogd risico bestaat op valpartijen, en dit onafhankelijk van het type medicatie! Sommige geneesmiddelen beïnvloeden de reactiesnelheid en de mobiliteit, lees daarom aandachtig de bijsluiter. Neem je veel verschillende soorten medicatie of risicovolle medicatie, bespreek dan je medicatieschema, in het kader van valproblematiek, met je huisarts. Opgelet: stop nooit op eigen initiatief je medicatie!
Orthostatische hypotensie: Dit is een verlaging van de bloeddruk bij te snel van lig naar zit of stand te komen. Vaak gaat dit gepaard met duizeligheid en draaierigheid. Maak er veiligheidshalve een gewoonte van om traag op te staan uit je bed, stoel of zetel. Zo krijgt je bloeddruk de tijd om zich aan te passen aan de veranderde lichaamshouding. Vermijd bruuske bewegingen, een (te) warme omgeving en langdurig platliggen.
Problemen met het zicht waardoor sommige obstakels niet direct worden opgemerkt. Een jaarlijkse controle bij de oogarts is nooit overbodig!
Voetproblemen of het dragen van onaangepast schoeisel, bvb hoge hakken, gladde zolen, open hiel aan de achterkant,..
Angst om te vallen kan een positief effect hebben, indien het als gevolg heeft dat men voorzichtiger gaat omspringen met bepaalde situaties. Maar soms gaat men bepaalde activiteiten vermijden uit angst om te vallen. En dit heeft dan weer gevolgen voor de onafhankelijkheid en mobiliteit van de persoon.
Risicovolle omgeving of gedrag: Denk hierbij aan gevaarlijke trappen, onvoldoende verlichting, hoge drempels, losse of opkrullende tapijten,…

Veel valpartijen kan men voorkomen door preventief maatregelen te treffen en/of het huis op een veilige manier in te richten. Alle risicofactoren uitschakelen is onmogelijk. Wel is het belangrijk dat juist die risicofactoren worden uitgeschakeld die in samenloop met andere omstandigheden zware lichamelijke schade kunnen veroorzaken.

Daarom enkele tips:

Huur een noodoproepsysteem. Dit is een toestel dat wordt aangesloten via de telefoonlijn. Het bijhorende medaillon wordt om de hals of pols gedragen. Hiermee kan men door een eenvoudige druk een alarm geven in noodsituaties. Het alarm wordt doorgestuurd naar een centrale die 24 uur op 24 bereikbaar is en dit 7 dagen op 7. De centrale gaat vervolgens op zoek naar een persoon die de bewoner zo snel mogelijk te hulp kan komen. Heb je hier nog vragen bij of wens je de aanvraagprocedure op te starten? Neem contact op met de dienst thuiszorg van jouw ziekenfonds.
Evenwicht en mobiliteit: Algemeen wordt er aangeraden om dagelijks minimum 30 minuten lichaamsbeweging te nemen. Aanbevolen activiteiten voor ouderen zijn onder andere wandelen, aquagym, tuinieren, fietsen/hometrainer,.. maar steeds rekening houdende met wat haalbaar is en veilig. Soms moeten mensen aangemoedigd en gemotiveerd worden tot het gebruik van een hulpmiddel, bijvoorbeeld een kruk, driepikkel, looprek of rollator. Hierbij is het belangrijk dat er wordt nagegaan welk hulpmiddel het meest geschikt is en of het op een correcte manier wordt gebruikt.
Zorg dat meubels niet te dicht bij elkaar staan. Voorzie steeds voldoende ruimte om gemakkelijk te bewegen.
Er mogen geen losse of opkrullende tapijten op de grond liggen waarover je kan uitglijden of struikelen. Leg er een antislipmat onder of verwijder ze.
Zorg dat er niks op de grond ligt waarover je kan struikelen. Op een tijdschrift stappen garandeert een schuifpartij. Ook het plaatsen van brei- of naaiwerk op de grond vormen een hindernis wanneer je plots opstaat en vergeet dat je het daar hebt neergelegd.
De trap en hal moeten goed verlicht zijn. Laat ook hier geen materiaal rondslingeren.
Gebruik steeds de trapleuning en zorg dat deze stevig vast staat. Indien mogelijk is een trapleuning aan beide zijden zeer aan te bevelen.
Tracht in de keuken het materiaal dat je dagelijks gebruikt binnen handbereik te plaatsen. Heb je toch iets nodig uit een bovenkast? Gebruik een stabiel keukentrapje.
Drank gemorst of fruitschillen laten vallen? Ruim zo snel mogelijk op, want dit zorgt voor gevaarlijke uitschuivers.
Uitglijden bij het in of uit bad stappen komt vaak voor en de gevolgen zijn meestal zeer ernstig. Zowel in als naast het bad leg je dan ook best anti-slipmatjes. Gebruik eventueel een badzitje. Plaats enkele stevige strategisch geplaatste handgrepen zodat je een houvast hebt en makkelijk in en uit het bad geraakt. Een douche heeft de voorkeur boven een bad, want hoe lager de rand, hoe kleiner het struikelgevaar!
Zorg ervoor dat het bed een goede hoogte heeft, zodanig dat je er makkelijk in en uit kan stappen.

Graag nog wat meer tips of persoonlijk advies? Je kan, indien gewenst, een gratis huisbezoek aanvragen van onze ergotherapeute. Zij bekijkt samen met jou welke risico’s er in jouw huis aanwezig zijn die de kans op vallen vergroten. Deze risico’s worden dan samen besproken en op een zo eenvoudig mogelijke manier verwijderd of aangepast.

De dienst voor Thuiszorg van de Liberale Mutualiteit van Brabant kan je bereiken via één van de volgende telefoonnummers:

voor het arrondissement Halle-Vilvoorde: 02/253 56 46

voor het arrondissement Leuven: 016/82 27 10

voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest: 02/209 49 75

Elke aanmelding binnen de dienst voor thuiszorg eerbiedigt de persoonlijke levenssfeer, de individuele levensstijl en de sociale context van de gebruiker. Hierbij respecteren wij tevens de privacy.

Terug >>