De gemeentelijke mantelzorgpremie: onbekend en/of onbereikbaar voor vele zorgbehoevenden
Situering van de problematiek
Vroeger bestond er in vele gemeenten een mantelzorgpremie voor zorgbehoevende personen of voor de mantelzorgers die voor hen zorgen. Die premie is echter op vele plaatsen verdwenen toen de Vlaamse Zorgverzekering in het leven werd geroepen. Vandaag hebben 57% van de Vlaamse gemeenten een mantelzorgpremie. Dat is veel te weinig en ook in de gemeenten die wel een premie toekennen, zijn er problemen.
De voorwaarden tot het bekomen van de mantelzorgpremie zijn in vele gemeenten enorm streng:
In vele gemeenten moet de zorgbehoevende persoon recht hebben op een vergoeding van de Vlaamse Zorgverzekering (score op de BEL-profielschaal van minstens 35 punten) of mag die persoon er geen recht op hebben.
Verschillende gemeenten werken met een leeftijdsgrens, waardoor vooral jonge zorgvragers achter het net vissen.
Ook het inkomen van de zorgbehoevende persoon en/of de mantelzorger speelt in een aantal gemeenten een rol.
...
Kortom, je moet al heel veel geluk hebben om er recht op te hebben. Daarnaast zijn de voorwaarden verschillend van gemeente tot gemeente. Vele personen voelen zich benadeeld omdat zij in hun gemeente geen recht hebben op de premie, terwijl dat in de buurgemeente wel het geval zou zijn.
Ook de bedragen zijn sterk uiteenlopend. De ene gemeente kent een bedrag van 15 euro per maand toe, terwijl een andere gemeente 50 à 100 euro per maand uitkeert. Het is ook niet altijd duidelijk wie nu precies recht heeft op de mantelzorgpremie. Is het de zorgbehoevende persoon zelf of de persoon die hem/haar verzorgt? Ten slotte voeren de meeste gemeenten ook niet echt promotie rond de premie, waardoor de inwoners er niet van op de hoogte zijn en ze dus ook niet aanvragen.
Standpunt van Liever Thuis LM
Het voorgaande toont aan dat de situatie zeker beter en duidelijker kan. Onze vereniging is voorstander om de premie toe te kennen aan de zorgbehoevende persoon. Het is vandaag immers op vele plaatsen zo dat een zorgvrager geholpen wordt door meerdere familieleden, buren en/of vrienden. Deze persoon kan dan ook het beste inschatten hoe het budget op de meest correcte manier verdeeld kan worden. Dit zou schriftelijk moeten vastgelegd worden door een maatschappelijk werker van het OCMW van de betrokken gemeente.
Een bedrag van minstens 50 euro per maand lijkt ons realistisch. Het komt ook het best tegemoet aan de zorgbehoefte. Voor de zwaar zorgbehoevende personen die recht hebben op een vergoeding van de Vlaamse Zorgverzekering is het een mooi extraatje om aan de mantelzorger(s) te geven; voor de anderen is het een financiële compensatie voor de inspanningen van de mantelzorger(s).
Inkomens-, verblijf- en leeftijdsvoorwaarden zijn totaal onaanvaardbaar. Bij de uitbetaling van de premie dient men vooral te kijken naar de zorgbehoefte. Onze vereniging stelt dat personen met een score van minstens 30 punten op de BEL-profielschaal recht zouden moeten hebben op de premie, dus zowel personen die ook een vergoeding van de Vlaamse Zorgverzekering krijgen als personen die hiervoor net uit de boot vallen. Bij de toekenning van de premie dient er ook een zorgenplan opgesteld te worden, waarin de mantelzorger(s) expliciet vermeld worden. Dit is handig voor de gemeente om een zicht te krijgen op het aantal zorgbehoevende personen en mantelzorgers op hun grondgebied. Op die manier kunnen deze personen sneller bereikt worden als er informatie verspreid wordt die voor hen belangrijk of nuttig is.
Ten slotte dienen de gemeentebesturen en OCMW’s meer ruchtbaarheid te geven aan de premie die ze toekennen. Dit kan via de gemeentelijke website, maar ook de verspreiding van folders en het publiceren van de informatie in een plaatselijk krantje kan hiervoor zeer nuttig zijn. Het gaat immers vaak om oudere personen die niet altijd vertrouwd zijn met nieuwe media. Onze vereniging pleit er wel voor de informatie op een duidelijke manier weer te geven en dus niet uitsluitend het reglement te publiceren; dit staat immers vol administratief taalgebruik waar de doorsnee rechthebbende geen boodschap aan heeft.
Personen in een thuiszorgsituatie hebben het vaak financieel niet zo breed en zij kunnen dan ook alle bijkomende financiële middelen goed gebruiken. Bovendien is een dergelijke premie niet alleen een financiële, maar ook een morele erkenning voor de rechthebbenden.
Omwille van voorgaande redenen is Liever Thuis LM altijd al een voorstander geweest van de invoering van provinciale en gemeentelijke mantelzorgpremies en van de mogelijke cumulatie ervan.