Zorgwonen of kangoeroewonen
Wat is het precies?
Zorgwonen of kangoeroewonen is het creëren van een ondergeschikte woongelegenheid binnen een bestaande woning voor de huisvesting van maximaal 2 oudere of hulpbehoevende personen. De bewoners wonen dus onder hetzelfde dak, maar wel op een onafhankelijke manier. In de praktijk zijn het vaak twee generaties van dezelfde familie die gaan ‘zorgwonen’ of ‘kangoeroewonen’.
Men spreekt van zorgwonen als voldaan is aan al de volgende voorwaarden:
in een bestaande woning wordt een ondergeschikte wooneenheid gecreëerd;
de ondergeschikte wooneenheid vormt een fysiek geheel met de hoofdwooneenheid;
de ondergeschikte wooneenheid, de ruimten die gedeeld worden met de
hoofdwooneenheid niet meegerekend, maakt ten hoogste een derde uit van het
bouwvolume van de volledige woning;
de eigendom of ten minste de blote eigendom van de hoofdwooneenheid en de ondergeschikte wooneenheid berust bij dezelfde persoon of personen;
de creatie van de ondergeschikte wooneenheid gebeurt met het oog op het huisvesten van:
hetzij ten hoogste 2 personen van 60 jaar of ouder;
hetzij ten hoogste 2 hulpbehoevende personen (personen met een handicap, personen die in aanmerking komen voor een vergoeding van de Vlaamse zorgverzekering, personen met nood aan ondersteuning om zich in het thuismilieu te kunnen handhaven).
Het zorgwonen neemt de laatste jaren in Vlaanderen toe. In het Vlaams decreet ‘Ruimtelijke ordening’ van maart 2009 krijgt het zorgwonen een zekere wettelijke regeling. Het creëren van een ondergeschikte wooneenheid binnen eenzelfde woning is geen inbreuk meer op het opsplitsingverbod dat in de meeste gemeenten in Vlaanderen geldt ten aanzien van een eengezinswoning. Een gewone melding op het gemeentehuis volstaat om deze situatie te regelen.
Je leeft zelfstandig maar kan steeds rekenen op de hulp van één of meerdere oudere of jongere personen.
Er is meer mogelijkheid tot sociaal contact en dus minder kans tot eenzaamheid.
Het kost minder geld dan apart een woning te kopen of te huren.
Deze woonvorm is dus vooral aan te raden voor oudere personen met een bescheiden pensioen en enkele gezondheidsproblemen.
Het creëren van een zorgwoning is sinds 1 september 2009 bij decreet vrijgesteld van de vergunningsplicht, op voorwaarde dat dit gebeurt binnen het bestaande bouwvolume.
De vrijstelling geldt ook wanneer constructieve werken nodig zijn. In dat geval geldt echter wel de meldingsplicht bij de gemeente. Hiervoor moet gebruik worden gemaakt van het meldingsformulier ‘zorgwonen’ dat je kan downloaden van de website http://www.rwo.be/Default.aspx?tabid=12334. Er moet steeds een architect betrokken zijn bij de opstelling van het meldingsdossier.
Wordt de woning uitgebreid, dan geldt de vrijstelling niet. Een stedenbouwkundige vergunning is dan altijd nodig.
Als een bestaande zorgwoning, na het beëindigen van de zorgsituatie, terug aangewend wordt voor de huisvesting van één gezin, dan is dit meldingsplichtig.
Als een bestaande zorgwoning, na het beëindigen van de zorgsituatie, aangewend zal worden voor de huisvesting van meerdere gezinnen of alleenstaanden, dan is hiervoor een stedenbouwkundige vergunning nodig. Het opsplitsen van een woning in meerdere wooneenheden die niet dienen voor zorgwonen is immers altijd vergunningsplichtig.
Lange tijd werden personen die gingen zorgwonen fiscaal gestraft voor het aangaan van de zorgrelatie. Het wonen op één huisnummer heeft immers belangrijke gevolgen, bijvoorbeeld door het verminderen van de uitkeringen of studietoelagen, aangezien men door de wet op de bevolkingsregisters en identiteitskaarten als samenwonend wordt beschouwd.
Een nieuwe inschrijvingscode maakt het de gemeenten sinds eind 2010 mogelijk in de bevolkingsregisters de specifieke gevallen van zorgwonen aan te duiden en deze personen een apart huisnummer toe te kennen, bijvoorbeeld 21 en 21A.
Subsidies of premies
Voor het zorg- of kangoeroewonen op zich zijn er geen subsidies of premies voorzien in Vlaanderen. De zorgbehoevende persoon kan echter misschien in aanmerking komen voor een vergoeding van de Vlaamse zorgverzekering en het bijwonend familielid of de bijwonende kennis kan misschien recht hebben op een provinciale en/of gemeentelijke mantelzorgpremie als deze instaat voor de zorg.
Bron: Vlaanderen.be en brochure ‘Stedenbouwkundige vergunning, melding en vrijstelling’ van het departement ‘Ruimtelijke ordening, woonbeleid en onroerend erfgoed’ van de Vlaamse overheid