Wat is mantelzorg?
Mantelzorg is een begrip dat afkomstig is uit Nederland, maar dat ook in Vlaanderen gebruikt wordt om dezelfde soort zorg aan te geven. Voor mantelzorg bestaan er verschillende definities. Het Woonzorgdecreet van 14 mei 2009 omschrijft mantelzorg als volgt: “woonzorg die geboden wordt door één of meerdere natuurlijke personen die vanuit een sociale en emotionele band één of meer personen met een verminderd zelfzorgvermogen, niet beroepshalve maar meer dan occasioneel, helpen en ondersteunen in het dagelijks leven.” Vanuit Liever Thuis LM zijn wij geneigd deze omschrijving te prefereren boven de andere.
Enkele voorbeelden:
Een man wordt op een zekere dag aangereden wanneer hij de straat oversteekt. Hij is zwaar gewond en moet enkele weken in het ziekenhuis verblijven. Nadien moet hij nog verder thuis verzorgd worden, maar hij is pas gescheiden van zijn vrouw en woont alleen. Hij heeft ook geen vrienden of buren die hem willen helpen. Hij heeft wel een zoon, maar die zit op kot in Leuven, omdat hij daar studeert. Toch beslist de zoon om tijdelijk bij zijn vader te gaan inwonen om hem te verzorgen. De zoon is in dit geval een mantelzorger.
Jeanne is een heel bekende figuur in het dorp waar ze woont, aangezien ze zich, vanuit haar vrijwilligersorganisatie, altijd inzet voor mensen die het minder goed hebben als zijzelf. Wanneer ze weet dat iemand eenzaam is, gaat ze bij die persoon op bezoek. Wanneer personen om medische reden het financieel moeilijk hebben om rond te komen, zet ze een actie op touw om die mensen uit de nood te helpen. Jeanne is duidelijk geen mantelzorger, maar een vrijwilliger. Zij maakt immers geen deel uit van het natuurlijk zorgmilieu en ze is lid van het georganiseerd vrijwilligerswerk.
Schematische voorstelling:
In het midden van de tekening staat de zorgbehoevende persoon. Deze persoon staat, met zijn eigen noden en verwachtingen, centraal in de zorgsituatie.
De rechtse cirkel zijn de mantelzorgers. Zij vormen de mantel om de zorgbehoevende persoon heen. Mantelzorgers staan het dichtste bij de persoon die de zorgen nodig heeft.
De linkse cirkel vertegenwoordigt de vrijwillige en professionele hulpverlening. De vrijwillige ondersteuning wordt in grote mate waar gemaakt door vrijwilligers. Vrijwilligers zijn er voor de mantelzorger en voor de zorgvragende persoon. Als vrijwilliger heb je dus een dubbele rol. Enerzijds verminderen vrijwilligers de belasting en de druk die op de schouders van de mantelzorgers terechtkomen en anderzijds zijn ze er ook om naar het verhaal van de zorgvragende persoon te luisteren.
Zoals je op de tekening kan zien, heeft niet elke zorgbehoevende persoon een mantelzorger die voor hem of haar zorgt en ook niet elke zorgbehoevende kan rekenen op de hulp van professionele hulpverleners en/of vrijwilligers. Sommige hulpbehoevenden hebben dan weer het geluk dat er mantelzorgers en professionele hulpverleners en/of vrijwilligers zijn die voor hen willen zorgen.