Pijn? schenk er aandacht aan

Pijn, iedereen kent het wel. Rugpijn, pijn op de borst, pijn door reuma of artrose, ... Iedereen krijgt er vroeg of laat mee te maken. Vragen over het omgaan met pijn zijn dan ook al zo oud als de mensheid. Pijn wordt dikwijls beschouwd als een normaal gevoel dat wijst op de aanwezigheid van een ziekte of een letsel en het is dan ook moeilijk om erover te praten met je omgeving en zelfs met een arts. Vandaar dat wij er in dit artikel even aandacht aan besteden.

Over pijn en het nut of onnut ervan bestaan er heel wat verzonnen verklaringen, die soms heuse hinderpalen kunnen vormen bij de behandeling ervan. We zetten er enkele op een rijtje:

Al deze stellingen over pijn, waarvan sommige al eeuwen oud zijn, kloppen totaal niet. Wanneer je pijn hebt, is het steeds het beste je huisarts te raadplegen, zodat deze kan uitzoeken wat de oorzaak van de pijn is.

Volgens de International Association of the Study of Pain (IASP) kan men pijn omschrijven als ‘een sensorische, onaangename en emotionele gewaarwording ten gevolge van een letsel aan de weefsels, een potentieel letsel of het ervaren van een dergelijk letsel’. Definities kunnen echter nooit exact weergeven wat iemand voelt. Elke vorm van pijn is uniek en bovendien is ook elke mens uniek.

Pijn is een heel persoonlijk gegeven. De pijn wordt acuut beschouwd wanneer ze van korte duur is en dienst doet als alarmsignaal. In dat geval worden de hersenen op de hoogte gebracht van het feit dat er iets ongewoon of abnormaal aan de hand is in je lichaam en dat er gereageerd moet worden. Als de oorzaak van de pijn (het letsel) behandeld wordt, verdwijnt de acute pijn omdat hij geen enkel nut meer heeft.

De pijn kan echter ook aanhouden, ook als hij geen alarmfunctie heeft. Dit soort pijn heeft een chronisch karakter. De pijn wordt dan een ziekte op zichzelf. Dit soort pijn is bijzonder complex, omdat er heel wat verschillende parameters bij betrokken zijn. In België zijn er naar schatting meer dan 200.000 chronische pijnpatiënten.

Acute en chronische pijn verschillen vooral van elkaar wat de duur ervan betreft. Acute pijn is kortstondig en punctueel, terwijl chronische pijn aanhoudt.

Onderzoek heeft aangetoond dat vrouwen beter chronische pijn verdragen dan mannen, maar ze zouden gevoeliger zijn aan acute pijn. Vrouwen hebben het ook minder moeilijk om hun pijn te delen met anderen. Dat maakt dat ze sneller geholpen worden dan mannen die vaak moeilijker over hun pijn praten en dat ze dus ook sneller van de pijn af zijn.

Uit onderzoek blijkt dat 80 procent van de bevolking in de loop van het leven te kampen krijgt met rugpijn. De oorzaken zijn reeds jaren bekend: verkeerde zithouding, te zware lasten dragen en dan doorgaans nog op een verkeerde manier, het heffen en tillen van te zware voorwerpen of verkeerde hef- en tiltechnieken gebruiken.

Tot een tiental jaar geleden gaf men als gouden raad dat men bij vooral chronische rugpijn veel moest rusten. Wellicht hadden de bedenkers van dat idee niet naar de uitdrukking ‘rust roest’ geluisterd, want inderdaad, te veel rusten is ook niet goed voor de rug. Uit recente studies blijkt dat een multidisciplinaire aanpak van rugpijn het meest succesvol is. Je goed laten informeren door een specialist, het uitvoeren van eenvoudige oefeningen om de rugspieren te verstevigen, het toepassen van ergonomie in je leef- en werksituatie, het juist uitvoeren van hef- en tiltechnieken en psychologische begeleiding en pijnbehandeling maken allemaal deel uit van de behandeling.

Heb je last van lage rugpijn? Misschien is het wel eens handig om je manier van ademen te laten onderzoeken, want een studie heeft uitgewezen dat lage rugpijn in stand kan gehouden worden door een foute ademhaling.

Pijn op de borst is niet altijd ernstig. Toch mag je het nooit negeren, vooral niet als het gaat om hevige pijn en als de pijn gepaard gaat met andere symptomen zoals duizeligheid of ademhalingsmoeilijkheden.

Veel mensen denken bij pijn op de borst onmiddellijk aan het ergste: een hartinfarct of toch op zijn minst een hartprobleem. Je borstkas herbergt echter niet alleen je hart, maar beschermt ook tal van andere organen: je luchtpijp, je bronchiën (vertakkingen van de luchtpijp), je longen, je aorta of grote lichaamsslagader en je slokdarm. Als je weet dat er nog tal van andere organen (je maag, je pancreas of alvleesklier, je galblaas) en ook tal van spieren en beenderen in de buurt liggen, dan snap je meteen dat de stekende pijnen tal van oorzaken kunnen hebben.

Als je pijn in de borststreek hebt, is het dus meestal niet eenvoudig om uit te maken of het om een hartprobleem gaat. Wij raden je aan je huisarts te verwittigen in volgende gevallen:

Bij reuma en artrose denken de meeste mensen onmiddellijk aan een oudje met een wandelstok en een kromme rug. Slechts weinigen weten dat iedereen, dus ook kinderen en jongeren, reuma en artrose kan oplopen. Het zijn aandoeningen voor het hele leven die vaak opflakkeren en weer verdwijnen of verminderen, maar ze brengen onherstelbare schade aan in je hele lichaam. Daarenboven is pijn de constante in dit verhaal. Ondanks de pijn moeten reuma- en artrosepatiënten toch proberen in beweging te blijven.

Veel personen die lijden aan deze ziektes kampen ook met een gevoel van onbegrip in de omgeving. Hoe leg je immers op school of op het werk uit dat je niet ‘te lui’ bent, maar wel zodanig veel pijn hebt dat je beter de lift dan de trap neemt? Hoe maak je aan sommige personen duidelijk dat je geen profiteur bent als je bijvoorbeeld op je veertigste invalide bent door reuma? Problemen waar veel van deze patiënten dagelijks mee worstelen.

Over de pijn praten met een zorgverstrekker is de eerste stap op weg naar een doeltreffende behandeling. Die behandeling kan niet zonder een luisterend oor van je arts, je kinesitherapeut, je apotheker, ... Zorgverstrekkers die echt begaan zijn met hun patiënten en cliënten hechten vandaag meer dan ooit belang aan een goede dialoog, ook bij de behandeling van chronische pijn.