Ergotherapie in de thuiszorg, een aanzet naar zelfstandigheid
Robert is 64 jaar en gehuwd met Maria. Hij is vervroegd op pensioen en vader van drie kinderen. Sinds kort verlieten deze het ouderlijk huis waardoor Robert veel meer vrije tijd kreeg. Hij spendeerde zijn vrije tijd vooral aan knutselen, tv-kijken en het onderhouden van zijn tuin.
Het was tijdens het tuinieren dat Robert misselijk werd en zijn bewustzijn verloor. Maria vond hem snel terug in de moestuin en verwittigde onmiddellijk de dienst 100. Hij werd overgebracht naar het ziekenhuis. Daar stelde men een herseninfarct vast met een halfzijdige verlamming aan de rechterkant, een tijdelijk geheugenverlies en het verlies om zich correct mondeling of schriftelijk verstaanbaar te maken.
Robert is erg gemotiveerd en werkt zo goed mogelijk mee tijdens de verschillende therapieën. Hij zit in een aangepaste rolstoel die hij éénhandig kan voortbewegen. Zijn rechter hand, arm en been kunnen niet bewegen en dienen ondersteund te worden.
Robert heeft enorme woordvindingsproblemen: hij weet wel wat hij wil zeggen maar kan het niet verwoorden, omdat hij de juiste woorden niet vindt. Hierdoor is het voor hem niet mogelijk om met zijn vrouw of kinderen te praten, hij kan niet praten over zijn verlies van zijn hand-, arm-, en beenfunctie, over het verdriet dat dit met zich meebrengt. Deze woordvindingsproblemen vormen een enorm obstakel voor het verwerkingsprobleem bij Robert. Hierdoor weent hij vaak en heeft hij het emotioneel zeer moeilijk.
In de revalidatieperiode wordt er geoefend op het zelfstandig functionneren. Hij heeft zich éénhandig leren wassen en aankleden. Ook het eten en koken werd geoefend. Er werd eveneens veel aandacht besteed aan het inoefenen van verschillende transfers (bv van het bed naar de rolstoel). Robert heeft voor iedere activiteit hulp nodig van anderen. De transfers vanuit de rolstoel kan hij onmogelijk alleen doen. Robert kan zelf eten met zijn linkerhand wanneer alles fijn gesneden is.
Na drie maanden revalidatie wordt Robert voorbereid op zijn ontslag. Verschillende transfers werden aangeleerd maar Robert zal zich nooit zelfstandig naar bed of naar het toilet kunnen begeven. Tijdens de transfers dient Robert actief mee te werken om zijn hulpverlener te behoeden voor eventuele rugklachten. Om deze reden heeft de ergotherapeut van het revalidatiecentrum de verschillende transfers samen met Robert en Maria ingeoefend.
De logopediste van het revalidatiecentrum raadt Robert aan om gebruik te maken van een computer met een aangepaste spraakhulp. Op het scherm van zijn computer zou hij bepaalde zaken kunnen aantonen aan de hand van tekeningen (bijvoorbeeld een boodschappentas) om daarna een leesteken aan toe te voegen (bijvoorbeeld een uitroepteken) om te duiden dat er een bepaalde handeling (bijvoorbeeld boodschappen doen) moet uitgevoerd worden. Aan de hand van de computer zou hij eveneens bijvoorbeeld een boodschappenlijst kunnen samenstellen, aanduiden dat hij dorst of honger heeft, aanduiden dat hij wenst te gaan slapen, ...
Het voorziene ontslag beangstigt Robert enorm. Hij is al enkele malen op weekend geweest, maar verveelde zich steeds. Maria heeft de neiging om alles voor hem te doen (koken, hem helpen bij het wassen en kleden, ...), waardoor een aantal aangeleerde handelingen niet meer worden geoefend. Transfers lukken niet zo goed omdat thuis alles anders is ingericht dan in het ziekenhuis. Er zijn ook te veel hindernissen om zich zelfstandig te kunnen verplaatsen met de rolstoel.
Ergotherapeutische begeleiding en adviesgeving in de thuissituatie
De ergotherapeute van de thuiszorgdienst van het ziekenfonds van Robert en Maria komt, na het ontslag van Robert, thuis op bezoek.
Volgens haar zijn er een aantal woningaanpassingen nodig om Robert te kunnen laten functionneren thuis:
Het is onmogelijk om zelfstandig het huis te betreden met een rolstoel omdat er twee treden zijn, zowel aan de voor- als achterdeur, waardoor het noodzakelijk is om een hellend vlak te voorzien.
De keuken moet onderrijdbaar zijn, zodat Robert met zijn rolstoel onder het aanrecht kan rijden. Hiervoor moeten er een aantal kasten verplaatst worden.
Er is een ruime leegstaande kamer op het gelijkvloers. Het is raadzaam om daar een slaapkamer in te richten. Er zal nagegaan worden hoe het bed moet staan zodat Robert er eenvoudig met zijn rolstoel bij kan. Er wordt rekening gehouden met de reikwijdte die de rolstoel nodig heeft om een draaicirkel te kunnen maken.
Er zou ook een douche en lavabo geïnstalleerd moeten worden op het gelijkvloers. In de badkamer dient anti-slipvloer voorzien te worden, een verhoogd toilet voorzien van handgrepen waardoor Robert er gebruik van kan maken tijdens de transfers, een douche en een douchestoel.
De verschillende transfers die aangeleerd werden in het ziekenhuis worden opnieuw ingeoefend. Maria wordt hierbij betrokken gezien zij haar echtgenoot altijd dient bij te staan bij het uitoefenen ervan. De ergotherapeute geeft advies om de transfers zo efficient mogelijk te laten verlopen, zonder de rug van Maria te overbelasten. Er wordt een duidelijke taakverdeling opgemaakt, zodat Robert zijn deel van de taken binnen het huishouden kan afbakenen. Robert zal op deze manier actief bezig zijn en zich nuttig voelen.
Er wordt besproken welke verschillende hulpmiddelen Robert al kan gebruiken: een elektronische blikopener, een bord met stootrand, een fixatieplank (plank met kleine nageltjes erdoor om iets op vast te pinnen, bijvoorbeeld vlees, een aardappel, ...), een anti-slipmatje, een klem om bokalen tussen te klemmen waardoor deze éénhandig opengemaakt kunnen worden, ...
Er worden ook hulpmiddelen aangebracht die Robert kan gebruiken om zijn hobby’s opnieuw te beoefenen: een tuinhark met een verlengde steel, zodat Robert vanuit zijn rolstoel nog steeds kan werken in zijn tuin.
Robert wordt geïnformeerd over de hulpmiddelen in verband met spraaktechnologie; welke firma’s hij hiervoor kan aanspreken, wat de kostprijs bedraagt van dergelijke apparatuur, ...
Robert zal een aantal van zijn gewoontes moeten veranderen en op zoek moeten gaan naar de gemakkelijkste methode om éénhandig door het leven te gaan. De ergotherapeute helpt hem hierbij, bijvoorbeeld door hem éénhandig zijn schoenen leren te binden, ... Om de zelfstandigheid van Robert financieel te ondersteunen, informeert de ergotherapeute hem omtrent de verschillende terugbetalingsmogelijkheden voor woningaanpassing en hulpmiddelen. Er wordt een dossier met betrekking tot een financiële tussenkomst ingediend bij de bevoegde instantie.
Indien je meer inlichtingen wenst omtrent “ergotherapie in de thuiszorg”, contacteer dan de ergotherapeuten van jouw ziekenfonds. Zij zijn te bereiken via onze Regionale Dienstencentra en staan altijd tot jouw beschikking:
Telefonisch zijn ze te bereiken via de telefoonnummers:
Brussels Hoofdstedelijk Gewest : 02/209 49 75
arrondissement Leuven: 016/82 27 10
arrondissement Halle-Vilvoorde: 02/253 56 46